آیا همه مردم در برابر قانون از فرصتهای برابر برخوردارند؟ خانواده یک قربانی سیاهپوست تصادف در این مورد تردید دارند و نتایج برخی تحقیقات نیز به همین سمت اشاره میکنند. آیا نژادپرستی در دادگاههای آلمان وجود دارد؟
خانواده مبارک سلامی، بازیکن حرفهای بسکتبال، به دنبال عدالت بودند. این جوان ۲۶ ساله در جاده A7 با خودروی همراه یک محموله سنگین برخورد کرده و پس از ضربه در خودروی خود در آتش سوخت. این برخورد به دلیل حرکت خودروی همراه محموله سنگین با سرعتی کمتر از ۱۰ کیلومتر بر ساعت در لاین سمت راست رخ داده بود.
دو سال بعد، راننده مقصر در دادگاه به اتهام قتل غیرعمد محاکمه شد. خواهر مبارک سلامی، مادرش را به دادگاه بخش والسروده (Amtsgericht Walsrode) همراهی کرد. چون آنها شاکیان جانبی پرونده بودند.
در دادگاه، آنها احساس کردند که قاضی از راننده خودروی همراه محموله سنگین محافظت میکند. سپس اتفاقی کاملاً غیرمنتظره برای آنها رخ داد؛ راننده از اتهام قتل غیرعمد تبرئه شد. قاضی هیچ تخلفی را تشخیص نداد. خانواده احساس کردند که با آنها ناعادلانه رفتار شده است.
یافتههای تحقیق انجام شده روی اینکه چگونه پیشفرضهای ناخودآگاه میتوانند بر احکام تأثیر بگذارند
نیکول بوگلاین و دیانا به همراه یک تیم تحقیقاتی در مؤسسه جرمشناسی دانشگاه کلن در حال بررسی این موضوع هستند که چگونه پیشفرضهای نژادپرستانه ناخودآگاه میتوانند در دادگاه تأثیر بگذارند. آنها تاکنون ۳۰۰ پرونده قضایی را مشاهده کردهاند، زیرا تحقیقات پیشین نشان داده است که به طور بالقوه یک چهارم افراد با سابقه خانوادگی بینالمللی در معرض خطر مورد تبعیض قرار گرفتن در دادگاهها هستند.
بوگلاین، سرپرست پروژه، میگوید که ارزیابی در حال انجام فعلی نشان میدهد که تصاویر تحقیرآمیز و پیشداوریهای ناشی از مباحث عمومی و گزارشهای رسانهها در دادگاه منعکس میشوند. ظاهراً پیشداوریهای نژادپرستانه ناخودآگاه مکرراً در روند صدور حکم تأثیر میگذارند. همچنین، همدلی نسبت به افرادی که ناخودآگاه در گروه دیگری دستهبندی میشوند، اغلب کاهش مییابد. تحقیقات بینالمللی پیشین حتی نشان داده بود که مجرمان سفیدپوست پس از ارتکاب قتل، اگر قربانی یک فرد سیاهپوست باشد، مجازاتهای کمتری دریافت میکنند. این مطالعه قرار است تا پایان سال منتشر شود.
سکوت دادگاه والسروده در برابر سؤالات درباره نژادپرستی ساختاری
آیا ممکن است چنین عواملی در تبرئه راننده مقصر در دادگاه بخش والسروده نقش داشته باشند؟ این موضوع را نمیتوان از متن حکم تشخیص داد. این دادگاه درخواست مصاحبه از شبکه NDR را رد کرد. در پاسخ به سؤالات کتبی در مورد اینکه آیا میتوان تأثیر پیشداوریهای ناخودآگاه بر حکم را رد کرد، پاسخی دریافت نشد.
آیا به پرونده سلامی دوباره رسیدگی خواهد شد؟
یاسر سلامی علیه نژادپرستی فعالیت میکند. او میگوید که شاید نژادپرستی در پرونده برادرش مبارک نیز نقش داشته است.
به گزارش NDR، دادستانی شهر فردن (Staatsanwaltschaft Verden) نسبت به تبرئه راننده تجدید نظر کرده است. آنها دلیل این امر را نقض قوانین حق تقدم و عدم لزوم رانندگی در لاین سمت راست توسط راننده ذکر میکنند. بنابراین، پرونده در یک مرحله بالاتر، در دادگاه منطقهای فردن، دوباره مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت.
برخورد متفاوت ایالتهای آلمان شمالی با نژادپرستی در سیستم قضایی
شبکه NDR از وزارتخانههای دادگستری ایالتهای فدرال آلمان شمالی پرسیده است که چگونه با نژادپرستی ساختاری در دادگاهها برخورد میکنند. نیدرزاکسن به طور شگفتانگیزی پاسخ میدهد که هیچ مدرکی برای نژادپرستی ساختاری در سیستم قضایی وجود ندارد. از مکلنبورگ-فورپومرن نیز گفته شد: «اطلاعاتی در دست نیست.»
در مقابل، هامبورگ نوشت که در حال ایجاد آگاهی و حساسسازی گروههای شغلی مربوطه است. ایالت برمن پاسخ داد که به طور صریح به این موضوع در یک روز تخصصی پرداخته است. شلسویگ-هولشتاین به یک دوره آموزشی آکادمی قضات آلمان اشاره کرد که در آن پیشزمینههای فردی ناخودآگاه مورد تأمل قرار میگیرند.
در همین حال، دوریس لیبشر، کارشناس حقوقی و پژوهشگر نژادپرستی در نظام حقوقی، تأکید میکند که برای مقابله با نژادپرستی ساختاری باید به خودِ ساختارها پرداخت. لیبشر که در دانشگاه هومبولت برلین در زمینه «نژادپرستی در حقوق» دکترا گرفته است، میگوید: «پذیرش نژادپرستی ساختاری بهعنوان یک مشکل، نشانهای از حرفهایبودن است.»
به گفته او، جامعه آکنده از روابط قدرت از جمله نژادپرستی است و نهادهای حقوقی نیز از این واقعیت جدا نیستند. با این حال، بسیاری از قضات در مواجهه با این موضوع حالت دفاعی میگیرند، زیرا خود را ملزم به بیطرفی و عینیت میدانند و جامعه نیز همین انتظار را از آنها دارد.
از نظر لیبشر، لازم است که رویارویی با شکلهای ناخودآگاه نژادپرستی در دستگاه قضایی از طریق آموزشهای مداوم تقویت شود.
او میافزاید: برای مبارزه مؤثر با این پدیده، باید در خود نهادهای قضایی دگرگونی فرهنگی صورت گیرد و تمام رویهها و تصمیمها از این نظر بررسی شوند که آیا و برای چه کسانی تأثیر نژادپرستانه دارند، امری که هنوز در آلمان بهطور کافی انجام نشده است.
