یک مطالعه جدید وضعیت دسترسی پناهجویان مبتلا به مشکلات روانی به خدمات درمانی را در سه ایالت شرقی آلمان شامل براندنبورگ، مکلنبورگ-فورپومرن و زاکسن-آنهالت بررسی کرده است. این تحقیق که توسط پژوهشگران دانشگاه مارتین-لوتر هاله-ویتنبرگ انجام شده، نشان میدهد که نظام فعلی مراقبتهای روانی برای پناهجویان با کمبودهای جدی و ساختاری روبهرو است. بر اساس گزارش، بخش بزرگی از افراد مورد بررسی پس از تجربه خشونت پیش از مهاجرت یا در جریان فرار، با مشکلات شدید روانی مواجه هستند اما به خدمات درمانی مناسب دسترسی ندارند.
یافتههای اصلی و وضعیت بحرانی
نتایج مطالعه نشان میدهد که تنها حدود یک درصد از پناهجویان دارای مشکلات روانی در این سه ایالت، درمانی مطابق با استانداردهای بینالمللی دریافت میکنند. در مقابل، حدود ۶۰ درصد از افراد شرکتکننده از «فشار روانی شدید» رنج میبرند و نیاز فوری به مداخله درمانی دارند. این وضعیت نشاندهنده شکاف بسیار بزرگ میان نیاز واقعی بیماران و خدمات ارائهشده است.
یکی از عوامل مهم تشدید مشکلات روانی، شرایط نامناسب محل اسکان است. بسیاری از شرکتکنندگان احساس ناامنی و محدودیت شدید در زندگی روزمره داشتهاند و نزدیک به نیمی از آنها محل اقامت خود را «شبیه زندان» توصیف کردهاند. همچنین بیش از یکسوم افراد از نبود حریم خصوصی بهعنوان مشکلی «غیرقابل تحمل» یاد کردهاند. این یافتهها نشان میدهد که کیفیت اسکان نقش مستقیمی در تشدید یا بهبود وضعیت روانی پناهجویان دارد.
موانع ساختاری در سیستم درمان
گزارش تأکید میکند که یکی از مهمترین موانع در مسیر درمان، محدودیتهای قانونی در دسترسی پناهجویان به سیستم سلامت عمومی است. در سه سال اول پس از ورود، پناهجویان معمولاً فقط حق دسترسی به درمانهای اورژانسی و دردهای حاد را دارند و بیماریهای روانی اغلب در این چارچوب قرار نمیگیرند. همین موضوع باعث میشود بسیاری از افراد در مراحل اولیه بیماری بدون درمان باقی بمانند و وضعیتشان وخیمتر شود.
پژوهش نشان میدهد افرادی که به کارت الکترونیک سلامت دسترسی دارند، بهطور قابل توجهی خدمات درمانی بیشتری دریافت میکنند. این در حالی است که بسیاری از پناهجویان آسیبپذیر هنوز از این دسترسی محروم هستند. کارشناسان معتقدند این نابرابری ساختاری باعث افزایش مشکلات روانی و کاهش شانس بهبود بیماران میشود.
اعتراض گسترده رواندرمانگران در برلین
صدها رواندرمانگر در برلین علیه کاهش تعرفههای خدمات خود تجمع اعتراضی برگزار کردند. این تجمع در نزدیکی ساختمان پارلمان آلمان انجام شد و حدود ۱۶۰۰ نفر در آن شرکت داشتند. همچنین گزارش شده است که در چندین شهر دیگر آلمان نیز تجمعهای مشابهی برگزار شده است.
معترضان این اقدام را تهدیدی برای کیفیت خدمات سلامت روان میدانند و تأکید دارند که کاهش درآمدها میتواند فشار بیشتری بر سیستمی وارد کند که همین حالا نیز با کمبود ظرفیت مواجه است. این اعتراضها در حالی رخ میدهد که تقاضا برای خدمات رواندرمانی در آلمان رو به افزایش است و بسیاری از بیماران برای دریافت نوبت درمان مدت طولانی منتظر میمانند.
کاهش دستمزد و نگرانی از پیامدها
بر اساس تصمیم جدید، تعرفه رواندرمانگران از ابتدای ماه اپریل ۴.۵ درصد کاهش یافته است. این تصمیم با این استدلال اتخاذ شده که در سالهای گذشته افزایش درآمدی بالاتر از حد معمول داشتهاند. با این حال، اتحادیهها و انجمنهای حرفهای این تصمیم را ناعادلانه میدانند و نسبت به پیامدهای آن هشدار دادهاند.
منتقدان میگویند که رواندرمانگران در میان کمدرآمدترین گروههای پزشکان متخصص قرار دارند و نقش اساسی در تأمین خدمات اولیه سلامت روان جامعه دارند. از دید آنها، کاهش درآمد نهتنها انگیزه کاری را کاهش میدهد، بلکه میتواند به افت کیفیت خدمات و طولانیتر شدن صف انتظار بیماران منجر شود.
Foto: epd-bild/Nancy Heusel
