گزارشی از تجربههای سه مهاجر که با فرهنگ و سیستم اجتماعی جدید در آلمان روبهرو شدهاند و از شوکهای فرهنگی، تفاوتها و نکات مثبت زندگی در کشور میزبان میگویند.
وقتی حتی کبابپزی قانون دارد
فاروق شهرزاد حدود یک سال میشود که با خانوادهاش در آلمان زندگی میکند و مصروف یادگیری زبان آلمانی است. او شهروند افغانستان است و میگوید که در روزهای اول مهاجرت، تفاوتهای کوچک اما مهم فرهنگی برایش بسیار شاککننده بوده است.
به گفتهٔ شهرزاد، یکی از نخستین شوکهای فرهنگی برای او، تعطیلی روزهای شنبه و یکشنبه بود. در حالی که در افغانستان روز جمعه رخصتی است اما بازارها و سوپرمارکتها باز هستند، در آلمان بیشتر فروشگاهها در آخر هفته بسته میباشند. او میگوید: «یکبار روز یکشنبه پسرم مریض بود و چیزی تقاضا کرد. میخواستم فوراً برایش بخرم، اما دیدم تمام سوپرمارکتها بسته است.»
شوک دیگر برای شهرزاد، تفاوت قیمت مواد غذایی است. او میگوید در افغانستان چون کشور زراعتی است، میوه و سبزیجات بسیار ارزانتر است، اما در آلمان با مبلغی که در کشورش میتوانست مقدار زیادی خرید کند، فقط مقدار کمی سبزی میتواند تهیه کند.
همچنین او به تجربهای جالب در پارک اشاره میکند. خانوادهاش میخواستند در فضای باز کباب بپزند، اما به آنها گفته شد که روشن کردن آتش در آن محل اجازه نیست. چون تازه آمده بودند و تابلوهای آلمانی را نمیفهمیدند، بعداً برایشان توضیح داده شد که فقط در مکانهای مشخص اجازهٔ کبابپزی وجود دارد.
با این حال، شهرزاد به نظم اجتماعی و رعایت قوانین ترافیکی نیز اشاره میکند و میگوید که مردم در آلمان قوانین را بسیار جدی رعایت میکنند و این موضوع برایش قابل قدر است.
مهربانی که انتظارش را نداشت
نگین دارودی نزدیک به شش سال است که در آلمان زندگی میکند و مصروف یادگیری زبان آلمانی است. او شهروند ایران و فرد دارای معلولیت است و در تمام این سالها از ویلچر استفاده میکند.
به گفتهٔ نگین، بزرگترین شوک فرهنگی برای او، مهربانی و همکاری مردم بوده است. او میگوید: «روزهای اول که برای موضوعات طبی میرفتم، اگر داکتر یا کارمند میفهمید که زبان را درست نمیدانم، با حوصله کمکم میکردند و حتی اگر صف میبود، نوبتشان را به من میدادند.»
او همچنان از سهولتهای ویژه برای افراد دارای معلولیت در آلمان یاد میکند. نگین میگوید که داشتن ویلچر اتومات، آسانی استفاده از بس و قطار، وجود لیفتها در ساختمانها و ایستگاهها، همه چیزهایی بوده که برایش شاککننده اما بسیار مثبت بوده است، چون در کشور خودش چنین امکاناتی بسیار محدود بوده است.
به باور نگین، سیستم صحی آلمان، دسترسی به داکتر، دوا و خدمات طبی نیز نسبت به کشورش بسیار بهتر است و این موضوع برای او اهمیت زیادی دارد.
از چانهزدن تا قانونمندی
نورمحمد آرین سه سال است که در آلمان زندگی میکند، در یک شرکت خصوصی کار میکند و مدرک B1 زبان آلمانی دارد. او میگوید زمانی که تازه به آلمان آمده بود، تقریباً همه چیز برایش شوکه کننده بود، چون از دید او افغانستان و آلمان مثل دو دنیای کاملاً متفاوت هستند.
آرین میگوید تفاوتها از نوع لباس پوشیدن، غذا، طرز غذا خوردن و حتی طرز نشستن مردم آغاز میشود. یکی از چیزهایی که خیلی برایش عجیب بود، نبودن چانهزنی در خرید و فروش است. او میگوید: «در کشور ما با فروشنده چانه میزنیم تا قیمت را پایین بیاورد، اما اینجا همه چیز قیمت ثابت دارد.»
او همچنان به آزادی بیان، بهویژه برای زنان، اشاره میکند و میگوید این موضوع یکی از تفاوتهای مهم فرهنگی است که در آلمان بهوضوح دیده میشود.
آرین که اکنون مصروف گرفتن گواهینامهٔ موتر است، میگوید هزینهها بلند و امتحانها سخت است، اما به باور او همین سختگیری باعث شده که نظم ترافیکی بهتر باشد و تصادفات کمتر رخ بدهد.
در پایان، او همدیگرپذیری، نظم اجتماعی و رعایت جدی قانون را از ارزشهای مهم جامعهٔ آلمان میداند که برایش بسیار قابل احترام است.
زهرا نظری
Foto: Canva
