پروژه «آموزش از خانه آغاز میشود» بهعنوان راهکاری ساده برای تقویت تواناییهای زبانی کودکان در محیط خانواده دو ماه است که در برلین آغاز به کار کرده است. در این پروژه یادگیری زبان مادری به جای مدرسه، در خانه انجام میشود و تمرکز اصلی بر والدین است. زهره پورایلیایی، مدیر این پروژه، میگوید: «خانه نخستین مدرسه کودک و والدین اولین معلمان او هستند. بسیاری از مهارتهای شناختی، احساسی، اجتماعی، زبانی و تمرکز، پیش از ورود به مدرسه و در فضای خانواده شکل میگیرد. در این پروژه، با ارائه دفترچههای هفتگی، والدین گامبهگام همراهی میشوند تا بتوانند نقش مؤثرتری در رشد فرزند خود ایفا کنند. این تواناییها با روشهای ساده، همراه با بازی و فعالیتهای روزمره قابل تقویت است.» با او درباره این شیوه آموزشی که در جامعه مهاجرین فارسیزبان تازگی دارد، گفتوگو میکنم.
شما در پروژهتان آموزش را از مدرسه به خانه بردهاید. این ایده چطور شکل گرفت؟
مادر و پدر همیشه اولین کسانی هستند که به بچهها آموزش میدهند؛ درواقع آموزش از درون خانوادهها شروع میشود. حرف زدن به زبان مادری اهمیت زیادی دارد. وقتی کودکان همه واژهها را به زبان مادری یاد بگیرند، بیان کنند و بفهمند زبانهای دیگر را سریعتر یاد میگیرند. یکی دیگر از هدفهای ما همراهی با والدین برای بالا بردن مهارتهای شناختی، احساسی، اجتماعی و با بردن تمرکز کودکان پیش از ورود به مدرسه است. این تواناییها با روشهای ساده همراه بازی و فعالیتهای روزمره قابل تقویت است.
شیوه کار شما به چه شکل است؟
مربیان ما هر هفته به خانه دانشآموزان میروند و مواد آموزشی مانند دفترچه، مدادرنگی و کتاب را همراه خود میبرند. آنها با والدین همکاری میکنند تا از طریق بازی و صحبت کردن به راهکارهای بیشتری برای آموزش زبان به بچهها برسند. هدف آموزش والدین نیست، بلکه همراهی با آن هاست. والدین نیز میتوانند خودشان ابتکار به خرج دهند و راههای تازهای را امتحان کنند.
دفترچههای آموزشی موضوعات گوناگونی را در بر میگیرند که در زندگی روزمره کاربرد دارند مانند هویت و بدن کودکان، احساسات آنها، نام حیوانات، گلها، میوهها و دیگر چیزها. وقتی بچهها همه چیز را به زبان مادری بهخوبی یاد بگیرند، یادگیری به زبان آلمانی راحتتر میشود. در این شیوه، آموزش بخشی از زندگی روزمره است و والدین مجبور نیستند زیاد وقت بگذارند.
آیا بچهها در کنار این شیوه میتوانند به کلاسهای زبان فارسی بروند؟
بله، بچههای نسل دوم اکثرا اینجا به مدرسه فارسی رفتهاند. این روزها هم خوشبختانه تعداد کلاسهای فارسی زیاد است و آموزش آنلاین هم وجود دارد. اما فراموش نکنیم که آموزش زبان مادری نباید اجباری باشد، بلکه بهتر است بچهها با سرگرمی انگیزه یادگیری را بهدست آورند.
پیشنهاد شما برای خانوادههای دوزبانه چیست؟ بهتر است به چه زبانی با کودکان صحبت کرد؟
این بستگی به توافقی دارد که بین والدین شکل میگیرد. پدر و مادر میتوانند هر یک به زبان خودش با کودکان صحبت کند. بعد بچهها در مهدکودک زبان آلمانی را یاد میگیرند. اگر هم زبان سومی مانند آلمانی برای پدر و مادر خیلی راحت باشد، میتوانند با کودکشان در خانه به زبان سوم حرف بزنند. پژوهشهای مختلف نشان دادهاند که بچهها آمادگی دارند سه تا پنج زبان را در کودکی یاد بگیرد. از بدو تولد تا پنج یا شش سالگی ذهن کودکان بیشترین رشد و توانایی یادگیری را دارد.
چند وقت است که این پروژه را آغاز کردهاید؟
این پروژه از اول ژانویه آغاز شده و برای مربیها ورکشاپ گذاشتهایم. در این ورکشاپها درباره مسائلی مانند چگونگی برخورد با والدین، گفتوگوی سالم، ارتباط بدون کلام و حقوق کودکان صحبت میکنیم. همچنین ساختار آموزش روزانه را به مربیها آموزش میدهیم.
این پروژه از طرف «انجمن مهر» حمایت میشود و خانوادههایی که در آن شرکت دارند، در جشنهایی که توسط انجمن برگزار میشود شرکت میکنند. همچنین تصمیم داریم همراه خانوادهها از کتابخانههای گوناگون دیدن کنیم. صحبتهای جمعی و تبادل تجربه و اطلاعات با والدین و مربیان نیز خواهیم داشت.
تا به حال چند مربی آموزش دیدهاند و چند خانواده را پوشش میدهید؟
در حال حاضر ۱۵ مربی داریم و ۲۰ خانواده را تحت پوشش قرار میدهیم. هر خانواده یک مربی خواهد داشت و ۵ مورد هم به صورت داوطلبانه انجام میشود. مربیها ساعتی ۱۵ یورو دریافت میکنند و هر جلسه یک ساعت و نیم طول میکشد.
ما تنها میتوانیم خانوادههای منطقه شارلوتنبورگ – ویلمرزدورف را پوشش دهیم چون از شهرداری این منطقه مجوز گرفتهایم. خانوادههای محلههای دیگر برلین در صورت تمایل میتوانند مواد آموزشی را دریافت کنند. در سالهای آینده در نظر داریم که این پروژه را در مناطق دیگر هم گسترش دهیم.
کسانیکه تمایل به شرکت در این پروژه دارند میتوانند از طریق راههای ارتباطی زیر تماس بگیرند:
تلفن: ۰۰۴۹۱۵۷۵۵۸۵۰۰۹۹
ایمیل: z.pourilyaee@meehr-verein.de
گفتوگویی از مریم مردانی
Bilder: Privat
