نمایشگاه کتاب فرانکفورت، بزرگترین نمایشگاه کتاب جهان که از ۱۱ اکتبر افتتاح شده است، تا روز یکشنبه ۱۵ اکتبر در جریان است. این نمایشگاه جز این که یک رخداد بزرگ فرهنگی و تجاری در آلمان و اروپا بهشمار میآید، محلی برای دیدار نویسندگان با ناشران نیز هست. در نمایشگاه کتاب فرانکفورت نویسندگان این فرصت را دارند که با ناشران و موسسات ادبی آشنا شوند و ایدهها و کتابهای خود را با آنها در میان بگذارند تا شاید -در صورتی که ناشران این ایدهها را بپسندند- امکان چاپ کتابها فراهم شود.
اما اگر شما هم نویسنده هستید و میخواهید کتابتان را در آلمان منتشر کنید، قدم در راه سختی گذاشتهاید، اما هیچچیز غیرممکن نیست. راههای مختلفی برای این کار وجود دارد.
بعد از نوشتن نسخه اولیه کتاب، مهمترین تصمیم این است که آن را چطور منتشر کنید، کدام روش برای شما مناسب است؟ آن را به موسسه ادبی میسپارید یا مستقیما به یک انتشاراتی؟ یا خودتان منتشرش میکنید (Self Publishing)؟
کسی که بخواهد دنبال یک انتشاراتی برای کتابش بگردد و میخواهد همه شانسها را امتحان کند، بهتر است اول کتابش را نزد موسسههای ادبی (Literaturagentur) ببرد. زیرا موسسههای ادبیات دستنوشتهای را که قبلا انتشاراتیها آن را رد کرده باشند، نمیپذیرند؛ اما برعکس آن ممکن است: حتی وقتی موسسههای زیادی کتاب را رد کنند، میتوان بعدا آن را مستقیم به انتشاراتی ارائه داد. با این حساب بهتر است اول سراغ موسسات برویم و اگر هیچیک از آنها کتاب را قبول نکرد، در قدم دوم شانسمان را نزد انتشاراتیها امتحان کنیم.
در قدم آخر، اگر نه موسسات ادبی و نه انتشاراتیها کتاب را قبول کنند، میتوان سراغ Self Publishing رفت.
- موسسات ادبی
موسسههای ادبی برمبنای بازار کتاب تصمیم میگیرند که چه کتابی را قبول کنند. اگر نظر یک کارگزار ادبی این باشد که کتاب فروش خوبی خواهد داشت، با نویسنده قرارداد خواهد بست. کارگزار بعد از آن دنبال یک ناشر خواهد گشت که کتاب را منتشر کند. از آنجا که کارگزارهای ادبی ارتباطهای گسترده دارند، شانسشان برای این که کتاب را واقعا روی کاغذ بیاورند خیلی بیشتر از حالتی است که خود نویسنده دنبال ناشر باشد. آنها ویراستارهای زیادی را شخصا میشناسند و از خواستههای ویراستاران و علاقهها و برنامههای ناشران به خوبی خبر دارند. به این ترتیب آنها میتوانند کتاب را حسابشده به انتشاراتی مناسب -و نه هر انتشاراتیای- ارائه کنند.
کارگزارهای جدی، تازه وقتی دستمزدشان را از نویسنده میگیرند که قرارداد بین ناشر و نویسنده امضا شده باشد. کارگزارها معمولا ۱۵ تا ۲۰ درصد حقالتحریری را که ناشر به نویسنده میپردازد، به عنوان سهم کار خودشان برمیدارند.
کارگزاران و موسسات ادبی معمولا به صورت تخصصی روی ژانرها و موضوعات مشخص کار میکنند و به این دلیل بهتر است نویسنده اول -مثال از طریق وبسایت کارگزار- مطمئن شود که آیا کتابش ربطی به حوزه کار کارگزار دارد یا نه.
- ناشران حرفهای
اگر هیچ کارگزار ادبیای به کتاب شما علاقهای نداشته باشد، حالا وقتش است که در قدم بعدی شانستان را نزد ناشران امتحان کنید. قبل از فرستادن کتاب برای ناشر باید برنامه انتشاراتیها را دید و مطمئن شد که موضوع و ژانر کتاب برای برنامهای که ناشر روی آن کار میکند مناسب است. برای این کار کافی است سری به وبسایت ناشر زد یا به کتابفروشی بزنید و کتابهای آن ناشر را ببینید. نویسندهای که میخواهد کتابش را در چارچوب پروژهای از یک ناشر خاص منتشر کند، باید خیلی صبور باشد: معمولا ماهها طول میکشد که ناشر به نویسنده جواب بدهد. عجیب نیست اگر ناشر بدون هیچ دلیلی کتاب شما را رد کند. اما باید دانست که جواب رد ناشر، قضاوتی در مورد کیفیت کتاب نمیکند و دلایل زیادی برای رد یک دستنوشته وجود دارد: مثلا این که کتاب با موضوع کاری ناشر یا برنامه کاری او سازگار نباشد، یا این که ناشر قبلا کتابی با موضوع و ژانر مشابه در برنامه داشته باشد، ممکن است بودجه ناشر قبلا تمام شده باشد و خیلی دلایل دیگر. نویسنده نباید از یک جواب منفی ترسی به خود راه بدهد و باید به تلاش ادامه دهد.
اگر ناشران بزرگ دستنوشتهتان را رد کردند، ارزشش را دارد که آن را برای ناشران کوچکتر بفرستید. آنها معمولا بهطور تخصصی روی یک موضوع خاص، یک منطقه خاص یا یک گروه هدف خاص کار میکنند. اگر ناشری پیدا کنید که تخصصش موضوع و ژانر کتاب شماست، بیشترین شانس را برای انتشار کتابتان دارید.
در نهایت برخورد ناشر با نویسنده ربطی به بزرگی و کوچکی انتشاراتی ندارد و فقط به رویکرد ناشر در مواجهه به نویسندگان بستگی دارد.
- خودانتشاری (Self Publishing)
نه کارگزارن حوزه ادبیات و نه ناشران به کتاب شما علاقهای ندارند، اما شما همچنان فکر میکنید کتابتان آنقدر خوب است که باید منتشر شود؟ خودتان ناشر خودتان باشید! برای این کار لازم نیست یک انتشاراتی تاسیس کنید، فقط کافی است یک پیمانکار پیدا کنید. «خودانتشاری» این روزها در بازار کتاب روزبهروز بیشتر جدی گرفته میشود. نمایشگاه کتاب فرانکفورت یک بخش خود انتشاراتی (Self-Publishing Area) دارد و همینطور نمایشگاه کتاب لایپزیگ (دوم نمایشگاه بزرگ و مهم کتاب در آلمان) هر سال برنامههای خاصی برای Self Publisherها دارد. خیلی از نویسندگان معروف قبل از این که ناشری برای کتابهایشان پیدا کنند، آنها را خودشان منتشر کردهاند. طبیعی است که ناشران حرفهای از نویسندگانی که قبلا یک کتاب موفق را به شکل خودانتشاری داشتهاند، استقبال میکنند. دستنوشتهای که نه در اینترنت توجه کسی را جلب کند و نه بعد از انتشار به دست خود نویسنده به موفقیتی برسد، علاقه هیچ ناشری را هم به دنبال نخواهد داشت. حقیقت این است که کتابهایی که خود نویسنده منتشرشان میکند، فقط وقتی فروش خوبی دارند که کیفیت خیلی بالایی داشته باشند. اگر میخواهید خودتان کتابتان را منتشر کنید، حتما دستنوشتهتان را قبلا به یک ویراستار حرفهای بسپارید تا غلط نگارشی در آن نباشد. یک طرح جلد حرفهای و جذاب هم در این راه خیلی کمکتان خواهد کرد.
خودناشرها باید کارهای بازاریابی و فروش را هم خودشان انجام میدهند، کاری پردردسر و وقتگیر. اگر واقعا میخواهید کتابتان را خودتان منتشر کنید، قبلا باید بهاندازه درباره آن اطلاعات جمع کنید. این منابع میتوانند به شما کمک کنند: www.selfpublisherbibel.de یا www.literaturcafe.de ، همینطور مجله „der selfpublisher.
- میخواهید کتابتان را به زبان خودتان منتشر کنید؟
اما یک راه شاید کمی سادهتر این است که کتابتان را نه به زبان آلمانی، بلکه به زبان خودتان منتشر کنید. برای این کار باید نزد ناشران ایرانی یا افغانستانی بروید. بهجز برلین، در کلن، فرانکفورت و بوخوم هم ناشران فارسیزبان فعال هستند. همینطور میتوانید نزد ناشران فارسی در سوئد، فرانسه یا بریتانیا بروید. یک راه دیگر انتشار الکترونیکی کتابتان است. برای این کار میتوانید نزد نشر ناکجا در پاریس بروید.
انتشارات فروغ کلن (Forough Verlag) – نشر گردون در برلین – پخش ایران در فرانکفورت (Pakhshe Iran) و کتابسرا در هامبورگ (Ketabsara) از جمله بزرگترین ناشران و کتابفروشیهای فارسیزبان در آلمان هستند. آدرس و شیوه کار آنها را میتوانید اینترنت بیابید.
