این هفته سری میزنیم به “گروپیوس باو” (Gropius Bau) که محل برگزاری برخی از مهمترین نمایشگاههای اروپاست. همین نام کافی است که منتظر دیدار از نمایشگاههایی باشیم که در فرم بسیار خلاقانه عمل میکنند و در محتوا حرف تازهای برای گفتن دارند. من و همکارم، احمد، مشتاقانه به دیدن آثاری میرویم که به نمایش درآمدهاند.
“زندگی سیاسی گیاهان” نام اولین نمایشگاهی است که به آن قدم میگذاریم. آثار هنرمند و متفکری به نام ژِنگ بو (Zheng Bo) که پارسال از هونگکونگ به برلین آمده در چند اتاق بزرگ و مجزا قرار گرفتهاند.
در اتاق اول که نیمه تاریک است فیلمی روی پردهای بزرگ پخش میشود. فیلمی درباره رفتارهای سیاسی گیاهان که در آن ژنگ بو با متخصصان مختلفی صحبت میکند. تصاویری زنده از ریزترین رفتارها و واکنشهای درختان، گلها و علفها در اقلیمها و محیطهای مختلفی پخش میشوند.
او میخواهد بداند که گیاهان چگونه اجتماعهای مختلف خود را تشکیل میدهند و بدن آنها چگونه نسبت به شرایط مختلف انعطاف نشان میدهد. او انسان را نه به عنوان مرکز جهان، بلکه تنها به عنوان یکی از اعضای تشکیلدهنده اکوسیستم میبیند و به این شکل او را به حاشیه میراند. سوال عمیقتر این است: انسان چه چیزی را میتواند از رفتارهای اجتماعی و گروهی گیاهان بیاموزد؟
در اتاقهای بعدی، طرحهایی که او از گیاهان برلین و هونگکونگ کشیده روی میزهای پایهکوتاه قرار گرفتهاند. ما روی تشکهای کوچک مینشینیم و طرحها را نگاه میکنیم. واقعا جالباند!
در آخرین اتاق نیز تلویزیونهای کوچکی روی زمین گذاشته شدهاند. در آنها فیلمهایی از نحوه کار ژنگ بو تصویر میشوند. او از بازدیدکنندگان دعوت میکند که در حیاط نمایشگاه با او طراحی کنند.
دومین نمایشگاه “بافتن کیهان” نام دارد و همانطور که از نامش پیداست، آفریننده آن یعنی هِلا یونگِریوس (Hella Jongerius) خواسته روابط پنهان و پیدا در جهان را به صورت شکلهای بافته شده تجسم بخشد.
هلا از هلند میآید و “گره زدن” نقطه مرکزی کارهای اوست. او ما را به گذشته میبرد و یادآوری میکند که روزگاری نخریسی مهمترین دستاورد بشر بود و هنوز هم ریشه تکنولوژیِ دیجیتالِ کنونی محسوب میشود.
کارهای هلا در چند اتاق بزرگ چیده شدهاند. در اولین اتاق عروسکهای بافته شده ایستادهاند و همچنین ابرهایی از جنس پشم که از سقف آویزاناند. او به رابطه انسان و اشیا توجه میکند و معتقد است که اشیا قدرت درمانی دارند.
در اتاقی دیگر، دستگاههای دوزندگی و بافندگی بزرگی را میبینیم که جزو نخستین ابتکارات بشر در صنعت نساجی بودهاند. چند نفر مشغول کار با دستگاهها هستند. با دیدن آنها احساس میکنیم که در یک کارگاه واقعی هستیم و ما هم میتوانیم با دستگاهها کمی ور برویم.
هلا اشیا و مواد تشکیلدهنده آنها را جدا از زندگی انسانها نمیبیند. او معتقد است که زندگی اجتماعی و سیاسی ما با موادی که اطرافمان قرار دارند در رابطه است و بر یکدیگر تاثیر میگذارند.
وقتی از ساختمان خارج میشدیم، احساس کردم چقدر به گیاهان و اشیای اطرافم نزدیکترم. این روزها که حال زمین چندان خوب نیست و دچار مشکلات اقلیمی است، آرزو کردم که ای کاش آدمها کمی خودشان را کنار بکشند و اجازه دهند دیگر اجزای اکوسیستم، رشد طبیعی و زندگی خودشان را داشته باشند. آدمها باید بدانند که مرکز جهان نیستند، بلکه تنها جزئی از آناند.
اگر تمایل دارید از این نمایشگاهها دیدن کنید، برای اطلاعات بیشتر به لینک زیر مراجعه کنید.
متن: مریم مردانی
Photos: Ahmad Kalaji
