سپتامبر ۱۲, ۲۰۱۹

به‌مناسبت سالروز ۲۵۰ سالگی الکساندر فون هومبولت دانشمند شهیر آلمانی 

 الکساندر فون هومبولت (Alexander von Humboldt) در ۱۴ سپتامبر ۱۷۶۹ در برلین دیده به جهان گشود و در ۶ می ۱۸۵۹ در برلین چشم از جهان بست. هومبولت یک طبیعت‌گرای آلمانی و دارای حوزه عمل بسیار فراتر از اروپا بود. وی در طی دوره‌ای بیش از هفت دهه  “دانش جدید و بازتاب این دانش را در جهان” ایجاد کرد و بنیانگذار جغرافیا به عنوان یک علم تجربی  شد. او برادر کوچکتر ویلهلم فون هومبولت بود.

او در سفرهای پژوهشی چند ساله به آمریکای لاتین، ایالات متحده آمریکا و آسیای میانه سفر کرد و مطالعات علمی را در بخش‌های فیزیک ، شیمی، زمین شناسی، گیاه شناسی، جغرافیای پوشش گیاهی، جانورشناسی، اقلیم شناسی، اقیانوس شناسی و نجوم انجام داد. هومبولت، هم‌چنان مطالعاتی در جغرافیای اقتصادی، مردم‌شناسی و جمعیت‌شناسی نیز انجام داده است. علاوه بر این، وی از طریق روزنامه نگاری با بسیاری از متخصصان مشهور بین المللی در ارتباط بود و یک شبکه علمی متنوعی در نوع خود ایجاد کرده بود.
 الکساندر فون هومبولت در آلمان  محبوبیت فوق العاده ای داشت. بیش از همه او با دیدگاه‌های طبیعت‌شناسی و کیهان شهره بود. هومبولت در زمان حیات خود از شهرت بالایی برخوردار بود و اصطلاحاتی چون “کلمبوس دوم” ، “کشف مجدد علمی آمریکا” ، “شاهزاده علمی” و “ارسطوی جدید” را به او داده بودند و در بسیاری از آکادمی‌های ملی و بین‌المللی عضویت داشت.
او دردوران کودکی علاقه خاصی به اشیاء طبیعی نشان می‌داد. و بجای بازی‌های کودکانه، دوست داشت با حشرات، سنگها و گیاهان سر و کار داشته باشد. هومبولت هنگامی که ده سال داشت، نقشه هایی را برای سیستم سیاره‌ای و آمریكا طراحی كرد. او همچنین مهارت‌های بی‌نظیری در نقاشی و حکاکی داشت. هومبولدت زمانی که ۱۷ سال داشت اولین نمایشگاه نقاشی و حکاکی خود را در سال ۱۷۸۶ در نمایشگاه هنری آکادمی برلین در معرض دید عموم گذاشت.
هومبولت در یک خانواده از اشراف و زمین‌داران بزرگ آلمان بدنیا آمد اما با وجود ثروت هنگفت پدرش، هنگامی که در سال‌های  ۱۷۹۰ تا ۱۷۹۲در مدرسه عالی استخراج معدن تحصیل می‌کرد، صبح‌ها در معدن کار می‌کرد و بعد از ظهرها به مدرسه می‌رفت. او پس از تحصیل به عنوان مهندس معدن در دولت پروس (آلمان) مشغول به کار شد. او  پس از مرگ پدر، ثروت سرشاری به ارث برد و تمامی این ثروت را صرف مطالعات علمی، پژوهش و سفرهای علمی در سراسر جهان کرد. 
از هومبولت کتاب‌ها و آثار زیادی برجا مانده است. ماندگارترین اثر او کاسموس (Cosmos) نام دارد که با گذشت حدود دوقرن هنوز هم یکی از کتاب‌های سودمندی است که محققان به آن مراجعه می‌کنند. شاید در جهان کمتر هنرمندی را می‌توان پیدا کرد که همانند هومبولت شهرها، دانشگاه‌ها، مراکز علمی و تحقیقاتی و مکان‌های زیادی به افتخارش، نام‌گذاری شده باشند. چاله‌ی در سطح ماه، بزرگترین یخچال طبیعی در گرینلند، کوه‌های در امریکا، استرالیا و نیوزیلند، ۱۴ شهر در ایالات متحده امریکا و یک شهر در کانادا به اسم هومبولت نام‌گذاری شده‌اند.
یکی از دانشگاه‌های معتبر برلین و آلمان که شهرت جهانی دارد، نیز به نام هومبولت نام‌گذاری شده است. دانشگاه هومبولت برلین در سال ۱۸۰۹ به نام این دانشمند مشهور مسمی شد.
 دفتر مرکزی آکادمی برلین-براندنبورگ در محل تولد وی واقع شده است.
متن: نورالله رحمانی
Photo: Pixabay