ژوئن ۱۱, ۲۰۱۹

اخراج پناهجویان افغان؛ باختن شانس زندگی در صلح

سال‌ها جنگ و درگیری و خشونت در افغانستان باعث شده مردم در جستجوی زندگی آرام و در صلح و آرامش از افغانستان مهاجرت کنند. مقصد بسیاری از مهاجرین افغان، کشورهای همسایه مانند ایران و پاکستان است. ولی گروهی که می‌خواهند تلاش کنند تا شرایط بهتری را برای زندگی خود و خانواده‌شان بسازند، به اروپا مهاجرت می‌کنند. در میان کشورهای اروپایی، آلمان بیش از کشورهای دیگر مهاجرین را در خود جای داده است. در چند سال اخیر تعداد زیادی از مهاجرینی که پرونده پناهندگی آنها رد شده بود، از آلمان اخراج شده‌اند.

از سوی دیگر در ایران نیز به تازگی “عباس عراقچی” معاون وزارت خارجه ایران گفته در صورت ادامه تحریم‌های آمریکا و کاهش درآمد ایران، این کشور ممکن است از مهاجران افغان بخواهد ایران را ترک کنند. سخنان عراقچی در حالی گفته شده که با افزایش مشکلات اقتصادی و بحران‌های سیاسی در ایران به ویژه افزایش شدید قیمت ارز و افت ارزش ریال ایران و بیکاری شدید کارگران در این کشور، در سال جاری بسیاری از مهاجرین افغان ایران را ترک کرده و به افغانستان برگشته‌اند. یک کاربر افغان در صفحه توییتر خود نوشت: “اظهارات عراقچی به شدت تحریک کننده افکار عمومی بر ضد مهاجران افغان است. دولت ایران همواره از پناهجویان برای اعمال خواسته‌هایش به افغانستان استفاده کرده و حالا می‌خواهد انتقام تحریم‌ها را نیز از پناهجویان بگیرد.”

شورای آوارگان دانمارک گزارش داده مهاجرانی که ناچار به بازگشت به افغانستان می‌شوند به دلیل افسردگی، اضطراب، تشویش، پریشانی و انزوا مدت‌ها طول می‌کشد تا بتوانند در جامعه و بین مردم افغانستان ادغام شوند. عجیب این است که اخراج مهاجران افغان در حالی ادامه دارد که اوضاع در افغانستان همچنان ناامن‌ و ناآرام‌ بوده و مبارزه علیه گروه داعش و طالبان همچنان ادامه دارد. در سوی مقابل فشار حمله‌های تروریست‌ها و شورشیان نیز بیشتر شده است. در سال گذشته ۲۲ حمله بزرگ در شهر کابل اتفاق افتاد که بیشتر از ۵۵۰ نفر کشته شدند. در این حملات اکثر قربانیان از غیرنظامیان بودند.

نجیب پناهجوی ۲۸ ساله افغان که با دو فرزندش به آلمان مهاجرت کرده می‌گوید: “سیاستمداران و قاضی‌های دادگاه در اداره مهاجرت اطلاعی از وضعیت زندگی واقعی مردم افغان ندارند. ای کاش یک روز سیاستمداران آلمانی به افغانستان می‌آمدند تا شرایط زندگی مردم را در افغانستان ببینند. بعد تصمیم بگیرند با وجود گروه‌های تروریستی آیا حاضرند یک روز فرزندانشان در افغانستان بمانند؟”

*

درگیری‌ها در افغانستان ادامه دارد؛ اگرچه سیاستمداران آن را نمی‌‌بینند

درگیری‌ها در افغانستان همچنان جان مردم این کشور را می‌گیرد و همین موجب شده تا بارها سازمان‌های مدافع حقوق بشر با اخراج مهاجران به شدت مخالفت کرده و تلاش کنند روند اخراج مهاجران را متوقف کنند. در سال ۲۰۱۶ آلمان توافقنامه‌ای با کابل امضا کرد که طی آن بتواند مهاجران پذیرفته نشده افغان را اخراج کند؛ دولت آلمان در دسامبر ۲۰۱۶  و در چارچوب همین توافق‌نامه اخراج پناهجویان را شروع کرد.

 در چنین شرایطی دولت آلمان همچنان اعتقاد دارد که بعضی از شهرها و ایالت‌های افغانستان امنیت نسبتاً مناسبی دارند و پناهجویانی که اخراج می‌شوند، برای اقامت در شهرهای بزرگ، مراکز ولایات و پایتخت افغانستان مشکل زیادی نخواهند داشت.

در سال گذشته روند اخراج مهاجرین به دو برابر افزایش یافته و در طول ۲۴ پرواز گروهی از مهاجرین افغان که پرونده مهاجرت آنان پذیرفته نشده، از آلمان اخراج شده به کابل بازگردانده شده‌اند. در این میان بعضی از مهاجرینی که برای بازگشت به افغانستان مقاومت می‌کنند، شکنجه می‌شوند.

شریف که به همراه سه فرزند خردسال و همسرش به آلمان پناهنده شده می‌گوید: “پناهجو کسی است که برای حفظ جانش به شما پناه آورده؛ اگر پناهش نمی‌دهید، لااقل او را وسط شعله‌های آتش باز برنگردانید. حداقل بگذارید بتواند به کشور دیگری پناه ببرد.”

این داستان بیش از ۶ میلیون افغان مهاجر است که به خاطر وجود آشوب‌ها و جنگ‌ها و خشونت‌های سال‌های اخیر برای حفظ جانشان افغانستان را ترک کردند. محمود می‌گوید: “خیلی از مهاجرین افغان در هر کشوری که پناهنده شده‌اند، به سختی زندگی می‌کنند. بیشتر مهاجرین افغان سخت‌ترین شغل‌ها را دارند و کمترین دستمزد را می‌گیرند. صبورانه سختی‌ها را تحمل می‌کنند و اعتراض نمی‌کنند؛ چون اگر اعتراض کنند، حق داشتن همین زندگی ساده  را هم از دست می‌دهند.”

*

بزرگ‌ترین آروزی آنها، زندگی در آرامش است

به یکی از هتل‌های شهر برلین که حالا به اقامتگاه موقت پناهندگان تبدیل شده می‌روم. در این اقامتگاه به طور متوسط 500 خانوار زندگی می‌کنند. عبیدالله دستش را که باندپیچی شده نشان می‌دهد و می‌گوید “این هم بخشی از اتفاقات کمپ مهاجران است. اینجا ما در کمپ‌ها باید برای هر چیزی که انتظارش را هم نداشتیم، آماده باشیم.” از عبیدالله پرسیدم: “چرا آلمان را برای مهاجرت انتخاب کردی؟” برای اینکه به این سوال من پاسخ کاملی بدهد، داستان خانواده خودش را برایم تعریف کرد:

 “پدربزرگ من از مجاهدان افغان بود که در جنگ با شوروی جنگید و کشته شد؛ بعد از پایان جنگ بارها به خانواده ما حمله شد. ما دیگر در افغانستان امنیت نداشتیم. آن روزها دو تا از عموهایم به پاکستان مهاجرت کردند؛ در همان سال‌های اول عموی بزرگم در پاکستان به خاطر اختلافات مذهبی کشته شد. یکی دیگر از عموهایم به ایران مهاجرت کرد. از حال او خبر داریم؛ اوضاع کار خیلی مشکل است و او به سختی کار می‌کند تا زندگی فرزندانش را تامین کند. پسر عمویم خلیل ۲۰ ساله است. با اینکه او آرزو دارد در ایران در رشته مهندسی درس بخواند و روزی برای ساختن دوباره افغانستان به کشورمان برگردد، ولی آنجا امکان رفتن به دانشگاه را ندارد و به کارگری مشغول است. من و خواهرانم شبنم و شکیلا از بقیه جوانان فامیل خوش‌شانس‌تر بودیم که همراه خانواده از افغانستان به ایران رفتیم. پس از مدتی به سختی مرز را رد کردیم و به ترکیه فرار کردیم و الان دو سال است که قاچاقی به آلمان آمده‌ایم. در این مدت پرونده مهاجرت‌مان یک بار برگشت خورده و درخواست بررسی مجدد کردیم. خیلی نگرانیم که آیا با اقامت ما موافقت می‌کنند و ما هم می‌توانیم یک زندگی ساده در آلمان داشته باشیم و درس بخوانیم یا باید به افغانستان بازگردانده ‌شویم.” شکیلا خواهر عبیدالله می‌گوید: “چرا همیشه امنیت و روی خوش زندگی، باید برای افغان‌ها فقط در حد یک آرزو باشد؟”

متن: آئورا حلم‌زاده

Aora Helmzadeh

Photo by Rostyslav Savchyn on Unsplash