جامعه

زندگی در مرکز ترانزیت: آن‌ها که باید برگردند…

پنجشنبه ۱۷ می ۲۰۱۸

دولت محلی ایالت بایرن روز سه‌شنبه ۱۵ می خبرنگاران را به بازدید از مرکز ترانزیت پناهجویان (Tranitzentrum) در شهر اینگول‌اشتات (Ingolstadt) در این ایالت دعوت کرد. مرکز ترانزیت جایی است که پناهجویانی که احتمالا درخواست پناهندگی‌شان رد می‌شود و معمولا شانس کمی برای ماندن در آلمان دارند، در آن‌جا اسکان داده می‌شوند. چهار مرکز ترانزیت از ماه مارس سال ۲۰۱۷ در بایرن فعال هستند. در حال حاضر ‍‍۱۱۰۰ پناهجو در این چهار مرکز در بایرن زندگی می‌کنند. اما مجموع جمعیت این مراکز ۲۸۰ نفر است.

مسئولیت مراکز ترانزیت با دولت ایالتی است. در این مراکز، اداره مهاجرت و پناهندگی (BAMF) هم دفتر دارد و پروسه پناهندگی در همین مرکز و بدون این که پناهجو به اداره BAMF برود انجام می‌شود. اگر درخواست پناهندگی فرد رد شود،‌ مسئله‌ای که در مرکز ترانزیت تقریبا برای همه اتفاق می‌افتد، بازگرداندن پناهجو به کشور مبدأ از همان مرکز ترانزیت انجام می‌شود. از زمان تاسیس مراکز ترانزیت تا کنون ۳۶۵ نفر از افرادی که درخواست پناهندگی‌شان رد شده، از این مراکز دیپورت شده‌اند. ۷۴۰ نفر دیگر از ساکنان این ترانزیت‌ها به طور داوطلبانه آلمان را ترک کرده‌اند. مدت زمان پاسخگویی به درخواست پناهندگی، به گفته مقامات اداره مهاجرت و پناهندگی حاضر در محل، بین یک تا دو ماه است.

اتاق خواب در مرکز ترانزیت

مدل مورد نظر زیهوفر

هرچند مسئولان مرکز ترانزیت بایرن به خبرنگاران گفتند که این مرکز ربطی به مراکز AnKER ندارد، اما به نظر می‌رسد Transitzentrum در واقع مدل اولیه Ankerzentrum‌ هورست زیهوفر (Horst Seehofer)، وزیر کشور آلمان (از حزب دموکرات‌مسیحی بایرن)‌ است. زیهوفر قبل از این که در ماه مارس به برلین بیاید و وزارت کشور را در دست بگیرد، رئیس دولت ایالتی بایرن بود و مراکز ترانزیت این ایالت زیر نظر او تاسیس شدند. او حالا می‌خواهد مراکز AnKER را برای سازماندهی امور پناهجویان در سراسر آلمان راه بیندازد. AnKER مخفف Ankunft, Entscheidung, Rückführung، به معنی «رسیدن، تصمیم‌گیری و بازگرداندن»‌ است. ایده کلی این مراکز این است که پناهجویانی که به آلمان برسند در این مراکز اسکان داده‌ شوند، همان‌جا تقاضای پناهندگی کنند، به کارهای‌شان رسیدگی شود، در صورت پذیرش مدارک خود را بگیرند و در صورت رد شدن از همان‌جا به کشورشان بازگردانده شوند. زیهوفر معتقد است این‌گونه می‌توان پروسه پناهندگی را تسریع کرد و از اتلاف منابع جلوگیری کرد.

تاسیس مراکز AnKER در قرارداد ائتلاف (Koalitionsvertrag) بین سه حزب دموکرات‌مسیحی (CDU)، سوسیال مسیحی (CSU) و سوسیال‌دموکرات (SPD) که در ۱۸ فوریه بسته شد هم در نظر گرفته شده است. تشکیل مراکز AnKER تاکنون به بحث‌های زیادی در عرصه سیاسی آلمان و نهادهای حامی پناهجویان و پناهندگان دامن زده است. PRO ASYL که یکی از مهم‌‌ترین‌های این نهادهاست، می‌گوید تشکیل مراکز AnKER خلاف فرهنگ خوش‌آمدگویی است.

وضعیت بد مراکز ترانزیت

مرکز ترانزیت در شهر Ingolstadt که نام کامل آن Bayerisches Transitzentrum Manching/Ingolstadt است، به همراه سه مرکز دیگر در ایالت بایرن، تا حدود زیادی شبیه مراکز AnKER مورد علاقه زیهوفر است، با این تفاوت که نه همه پناهجویان، بلکه فقط آن‌هایی که شانس کمتری برای ماندن دارند به آن‌جا منتقل می‌شوند. پناهجویان اهل کشورهای بالکان (آلبانی، بوسنی و هرزگوین، صربستان، کوزووو و مقدونیه)، همین‌طور کشور اکراین، نیجریه و این اواخر کشور افغانستان عمده ساکنان مرکز ترانزیت در بایرن هستند.

عوان، یک پناهجوی افغانستانی ساکن در این مرکز می‌گوید همه افغانستانی‌ها در این ایالت رد می‌شوند. او که چهار ماه پیش به آلمان آمده، می‌گوید شرایط آن‌قدر سخت است که کسی اینجا نمی‌ماند. به اسکاندیناوی یا ایتالیا برمی‌گردند. او همچنین می‌گوید به کلاس زبان راه‌شان نمی‌دهند. او که درخواست پناهندگی‌اش رد شده می‌گوید به‌هیچ وجه حاضر نیست به افغانستان برگردد. زیرا «در افغانستان هر روز حمله انتحاری می‌شود». خیلی از افغانستانی‌هایی که این‌جا می‌آیند می‌خواهند همسر یا فرزندان یا هر کدام از اعضای خانواده‌شان را که زنده مانده است به این‌جا بیاورد.
او می‌گوید شرایط یک افغانستانی در آلمان مثل کسی است که در دریا افتاده و باید تا آخرین نفس شنا کند. یا به قایق یا کشتی‌ای می‌رسد، یا غرق می‌شود.

سه پناهجوی افغانستانی در مرکز ترانزیت – درخواست پناهندگی هر سه آن‌ها رد شده است

خلیل عباسی، پزشک کودک که از هشت ماه پیش به آلمان آمده، دیگر پناهجوی افغانستانی‌ای است که درخواست پناهندگی‌اش رد شده است. او همسر و فرزندانش را با خود نیاورده، به این امید که آن‌ها را بعد از قبولی بیاورد. او هم از وضعیت زندگی در مرکز AnKER خیلی ناراضی است و می‌گوید چهار نفر در یک اتاق که دست‌شویی و حمام هم همانجاست زندگی می‌کنند. او می‌گوید مردم افغانستان قربانی جنگ‌های غرب و شرق هستند، بدون این که نقشی در آن داشته باشند. حالا هم مثل توپ فوتبال شده است که از این سوی دنیا به آن سو پرت می‌شوند.

اعتراض پناهجویان همزمان با حضور خبرنگاران

همزمان با حضور خبرنگاران در مرکز ترانزیت Manching/Ingolstadt، پناهجویان ابتدا شروع به صحبت کردن با آن‌ها و توضیح وضعیت خود کردند. بسیاری از آنان علاوه بر این که از این که درخواست پناهندگی‌شان رد شده است ناراضی بودند، از وضعیت اسکان، غذا و بهداشت هم دل خوشی نداشتند. یک پناهجوی اهل نیجریه به امل، برلین گفت که پناهجویان حتی اجازه ندارند نان را از بیرون برای خودشان بخرند و فقط و فقط باید غذای مرکز را بخورند. پناهجوی دیگری بدن بیمار خود را به خبرنگاران نشان داد. یک پناهجو از این که پناهجوها اجازه رفتن به کلاس زبان ندارند انتقاد داشت. همچنین این که پناهجویان امکان پخت‌وپز در محل اقامت‌شان را ندارند و باید فقط غذای مرکز را بخورند، مورد انتقاد شدید خیلی از پناهجویان است، به‌خصوص که هیچ‌کس از کیفیت غذا راضی نیست.

یکی از پناهجویان با نشان دادن این کیسه می‌گوید این غذای هر روز ساکنان مرکز است.

اما انتقاد اصلی و مرکزی پناهجویان به محدودیت رفت‌وآمد و به نوعی حبس شدن در مرکز ترانزیت است. رفت‌و‌آمد به بیرون برای پناهجویان این مرکز تحت قوانین خیلی سفت‌وسخت و عملا بسیار مشکل است.

تظاهرات در مرکز

در حین بازدید خبرنگاران از مرکز ترانزیت، پناهجویان دست به تجمع و اعتراض زدند و راه خبرنگاران را بستند. شعار اصلی آن‌ها در تجمع‌شان «We need freedom» (ما به آزادی نیاز داریم)‌ بود. در این تجمع حدود ۱۰۰ پناهجو شرکت کردند. آن‌ها با نشان دادن غذای مرکز به خبرنگاران، از کیفیت غذا انتقاد کردند و همچنین با نشان دادن بدن‌شان، از نبود خدمات بهداشتی شکایت داشتند. این تجمع حدود نیم ساعت طول کشید و بعد از آن مسئولین مرکز خبرنگاران را به ادامه مسیر بازدیدشان بردند و راه را بر روی پناهجویان بستند.

تظاهرات در مرکز و مسدود کردن راه خبرنگاران توسط پناهجویان

تجمع نهادهای حامی پناهجویان در برابر مرکز ترانزیت

همچنین از ظهر روز سه‌شنبه ۱۵ می، نهادهای حامی پناهجویان یک تجمع فوری در برابر مرکز ترانزیت انجام دادند تا توجه رسانه‌ها را جلب کنند. در این تجمع حدود دویست نفر شرکت داشتند. شعارهایی همچون «We need freedom» (ما به آزادی نیاز داریم) و «Deutschland ist nicht Lagendland» (آلمان کشور LAGE نیست)‌ در این تجمع به گوش می‌خوردند.

تجمع در برابر مرکز

آیا مراکز AnKER مشکلات را حل خواهند کرد؟

به نظر می‌رسد هدف از تاسیس مراکز AnKER دو چیز است: یکی تسریع پروسه پناهجویی و دیگری بازگرداندن سریع پناهجویانی که رد و از کشور اخراج می‌شوند. اگر تمام نهادهای مسئول در امور پناهجویان همکاری کنند، امکان رسیدن به هدف اول وجود دارد و ممکن است که بتوان مدت پناهجویی را کاهش داد. هدف دوم هم با وجود انتقادهای نهادهای حامی پناهجویان که زندانی کردن پناهجو را خلاف حقوق بشر می‌دانند، به‌هرحال شدنی است. اما مسئله این است که با جای دادن پناهجویان در مراکز AnKER، درست همان مشکلاتی که در مراکز ترانزیت ایالت بایرن وجود دارند با شدت بیشتری اتفاق خواهند افتاد. مدل مورد نظر آقای زیهوفر، پیشاپیش و در پروژه آزمایشی‌اش شکست خورده است.

امید رضایی
Photo: Omid Rezaee – Amal, Berlin